เสียชี่ทั้ง6 สาเหตุการเจ็บป่วยที่เกิดจากภายนอก บทที่1"ลม"

ลม

1. ลมเย็น
อาการ: กลัวหนาว, มีไข้, ปวดศรีษะ, ปวดตามเนื้อตัว, มีน้ำมูกสีใส, ไอ, เสมหะบาง, ลิ้นขาว-ชุ่ม,
           ชีพจรลอยรีบ(浮紧)
กลไก: ลมเย็นกระทบภายนอก,เว่ยของปอดติดขัด
การรักษา: ขับไล่ลมขจัดความเย็น
ตำรับยา:荆防达表汤
อธิบายตำรับ: ตำรับยานี้ มีสรรพคุณในการไล่ลมขจัดความเย็นในระดับภายนอก ใช้สำหรับลมเย็นกระทบภายนอก เว่ยชี่ของปอดเสียสมดุล ในตำรับใช้ 荆芥，防风，羌活，苏叶，白芷，豆豉，葱白 ขจัดขับไล่ลมเย็น ขับเหงื่อระบายภายนอก ; หากมีสัญญานของความเย็นมีค่อนข้างมาก สามารถเพิ่ม 麻黄，桂枝 ซึ่งมีฤทธิ์ เผ็ด-อุ่น ช่วยในการขับเหงื่อ ; หากมีอาการไอ เพิ่ม 杏仁，桔梗 ระบายชี่ปอด

2. ลมร้อน
อาการ: มีไข้, กลัวลมเย็นเล็กน้อย, เหงื่อออกน้อยหรือไม่มีเหงื่อ, ปวดศรีษะ, ไอ, เสมหะเหนียวหรือมีสีเหลือง, น้ำมูกข้น, เจ็บคอ, กระหายน้ำ, ฝ้าลิ้นบาง ขอบลิ้นสองข้างแดง, ชีพจรลอยเร็ว(浮数)
กลไก: ลมร้อนกระทบภายนอก ทำให้ปอดระบายลงล่างไม่ได้
การรักษา: ขับไล่ลมดับร้อน
ตำรับยา: 桑菊饮
อธิบายตำรับ: ตำรับยานี้มีฤทธิ์ เผ็ด-เย็น ระบายภายนอก ขจัดลมดับร้อน ใช้กับลมร้อนกระทบเว่ยปอด ทำให้เว่ยภายนอกไม่สมดุล ตัวยาที่ใช้ 桑叶，菊花，薄荷 ไล่ลมดับร้อน 杏仁，桔梗 ระบายปอดระงับไอ 连翘 ดับร้อนขับภายนอกอ่อน 葛根 ระบายภายนอกดับร้อน หากมีสัญญานของลมร้อนมาก ให้เปลี่ยนใช้ 银翘散 ตำรับใช้ 银花，连翘 ไล่ลมดับร้อน 豆豉，荆芥 เผ็ดทะลวงขจัดภายนอก 牛蒡子，桔梗，甘草 ขับลำคอ 芦根，竹叶ให้สารน้ำดับร้อน

3. ลมรุกเข้าเส้นลมปราณ
อาการ: ปวดตามข้อเวลาเคลื่อนไหว หรือมีอาการข้อขัด, หลังคอแข็ง, ปากตาเบี้ยว, แขนขาหดเกรง, ชักตัวงอเหมือนคันศร, กัดฟันกรามค้าง, ฝ้าขาวบาง, ชีพจรรีบตึง(浮弦)
กลไก: ลมรุกเข้าเส้นลมปราณเกิดการติดขัด
การรักษา: ขับไล่ลมทะลวงลมปราณ
ตำรับ: 防风汤，牵正散，玉真散。
อธิบายตำรับ: ทั้งสามตำรับนี้ล้วนแต่มีสรรพคุรในการขับไล่ลม แต่防风汤ขับลมทะลวงลมปราณระบายปวด ใช้กับกลุ่มอาการปวดที่มีสัญญานของลมมาก 牵正散ขับลมสลายเสมหะทะลวงลมปราณ ใช้สำหรับลมและเสมหะเข้าเส้นลมปราณทำให้เกิดอัมพฤกษ์ใบหน้าและอัมพฤกษ์ 玉真散 ขจัดลมชักสลายเสมหะคลายกล้ามเนื้อกระตุกเกรง ใช้กับบาทยักมีอาการกัดฟัน ชัก ตัวงอแอ่น เป็นต้น ยาที่ใช้ 羌活，防风，白芷 ขับลมไล่เสียชี่ 僵蚕，全蝎，白附子 ระงับลมสลายเสมหะทะลวงลมปราณ หากกล้ามเนื้อลีบ มือเท้าชา ให้เพิ่ม 当归，白芍 เป็นต้น หล่อเลี้ยงเลือดขับไล่ลม

จุดฝังเข็ม 公孙กงซุนของหมอจีน ไม่ใช่กงซุนเช่อของท่านเปา

公孙 จุดกงซุน

เป็นจุดบนเส้นลมปราณม้าม ทั้งยังเป็นจุด八脉交会กับเส้นลมปราณชง และยังเป็นจุดลั่วที่เชื่อมต่อกับเส้นลมปราณตับในอดีตมีการใช้คำเรียกแทนตับ(木)ว่า公 และเรียกม้าม(土)ว่า孙จึงเป็นที่มาของชื่อ กงซุน

จุดกงซุนนี้ มีสรรรพคุณคือ เสริมสร้างความแข็งแรงให้กับม้ามสลายชื้น ทั้งยังปรับสมดุลของกระเพาะอีกด้วย

จากในคัมภีร์
      "เจินจิวเจี่ยอี้จิง" ได้กล่าวไว้ว่า : คิดมาก(ม้ามพร่อง),ไม่อยากอาหาร(อันนี้ชัดเลย), เหงื่อออกมาก(จากทั้งสามอาการขั้นต้นบ่งบอกได้ว่าจุดนี้ใช้สำหรับเสริมชีของม้ามได้) ,ในรายที่เป็นมาก จะมีอาการอาเจียน อาเจียนหมดแล้วหมดแรง  (แสดงว่านอกจากเสริมชี่ม้ามได้แล้ว ยังสามารถปรับสมดุลชี่ที่กระเพาะได้อีกด้วย)
      ทั้งนี้ก็ยังมีพบในคัมภีร์ "เจินจิวต้าเฉิง"ในลักษณะเดียวกันด้วย

    การใช้จุดร่วม

1.ใช้ร่วมกับจุด内关เน่ยกวน
    เน่ยกวนมีฤทธิ์ในการสงบประสาทสงบหัวใจ ทั้งยังผ่อนคลายตับ ปรับสมดุลกระเพาะ และระงับปวด เมื่อร่วมกับการเสริมและปรับสมดุลชี่ของจุดกงซุนแล้ว สามารถใช้ในการรักษา โรคบริเวณหัวใจ ทรวงอกและกระเพาะได้

2.ใช้ร่วมกับจุด梁门เหลียงเหมิน และ 足三里 จู๋ซานหลี่
    เหลียงเหมินมีฤทธิ์ปรับสมดุลกระเพาะ ดึงชี่ที่ตีย้อนขึ้นให้กลับลงล่าง ทั้งยังช่วยย่อยอาหารที่ตกค้างเป็นก้อนอุดตันอยู่ด้วย ส่วนจู๋ซานหลี่ มีฤทธิ์ในการปรับสมดุลกระเพาะเสริมสร้างความแข็งแรงให้กับม้าม ทะลวงอวัยวะกลวงสลายก้อนเสมหะ ทั้งยังควบคุมกลไกการไหลเวียนของชี่ให้ขึ้นลงตามปกติอีกด้วย เมื่อนำมาใช้ร่วมกัน สามารถใช้ในการรักษาอาการปวดท้อง เรอเปรี้ยว อาเจียนเหม็นเปรี้ยว (จาก อาหารไม่ย่อย อาหารอุดตัน เกิด痰ในกระเพาะ เนื่องจากม้ามพร่อง)

3.ใช้ร่วมกับจุด束骨ซู่กู่ และ八风ปาฟง
    ซู่กู่มีฤทธิ์ขับไล่ลมดับร้อน สงบจิตใจทะลวงเส้นลมปราณ ส่วนปาฟงเป็นจุดพิเศษ มีฤทธ์ลดบวมดับพิษร้อน เมื่อใช้ร่วมกัน จะสามารถรักษาอาการชาปวดบริเวณปลายเท้าได้ (เสริมเจิ้งชี่ ขับไล่เสียชี่ ปรับกลไกชี่ ลดการอักเสบ และทะลวงเส้นลมปราณ )

ในปัจจุบัน มีงานวิจัยออกมามากมายเกี่ยวกับการใช้จุดกงซุน ได้แก่

1.ใช้กงซุนร่วมกับเน่ยกวนรักษาโรคความดันโลหิตต่ำ
2.ใช้กงซุนรักษาอาการปวดโคนลิ้น
3.ใช้กงซุนร่วมกับเน่ยกวนรักษาโรคสะอึก
4.ใช้กงซุนร่วมกับเน่ยกวนในการรักษาอาการปวดท้องเฉียบพลัน
5.ใช้กงซุนร่วมกับเน่ยกวน จู๋ซานหลี่ ซ้างจวี้ซวี ในการรักษาโรคกระเพาะพิการหลังการผ่าตัด
6.ใช้กงซุนร่วมกับเน่ยกวน จู๋ซานหลี่ รักษาอาการอาเจียนเนื่องมาจากประสาทแปรปรวน
7.ใช้กงซุนร่วมกับเน่ยกวนในการรักษาภาวะปวดประจำเดือน

เป็นต้น

แถมๆ

จุดกงซุน ยังเป็นจุดร่วมกับจุดของศาสตร์ฝังเข็มแบบ"ถง"หรือ"ต่ง"
ในถง จะเรียกจุดกงซุนว่าจุด火菊หัวะจวี๋
ใช้บ่อยในการรักษา
1.มือนิ้วชาจากผังผืดเบียดรัดเส้นประสาท
2.ปวดศรีษะด้านหน้า(เส้นลมปราณกระเพาะ)
3.ความดันโลหิตสูง(ไฟขึ้นบน)
4.ตาพร่ามัว ปวดตา(ไฟขึ้นบนตาใช้菊花 คำว่าจวี๋คือสรรพคุณของจุดนี้ พูดง่ายๆคือสรรพคุณของจุดนี้เหมือนดอกเก็กฮวย เป็นที่มาชื่อของจุด)

ยาจีน 三七 ซานชี หรือชื่อที่คนไทยเราคุ้นหูกันในนาม "ฉั่งฉิก"

                                                             三七 ซานชี


.          ชื่อยา 三-สาม และ七 -เจ็ด นี้มาจากอายุของการเพาะปลูก ซึ่งจะสามารถเกี่ยวเมื่ออายุ 3-7ปี


           ยาตัวนี้มีชื่อเรียกหลากหลายชื่อ แต่ที่ฮิตติดหูคงจะหนีไม่พ้น 田七เถียนชี หรือฉั่งฉิกในภาษาแต้จิ๋วนั่นเอง
       
           三七เป็นส่วนใต้ดินของต้นซานชี ที่มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Panax notoginseng (Burk) F.H.Chen


           การเก็บเกี่ยวจะเก็บในช่วงปลายร้อนต้นหนาว ก่อนที่จะออกดอก นำมาแยกรากแล้วตากแห้ง
เวลาจะนำมาใช้ให้บดเสียก่อน.  โดยยาซานชีนี้ จะมีการแบ่งเกรดออกเป็นตามน้ำหนักต่อ1กิโลกรัม เช่นเกรด40หัว เกรด100หัว ถึงเกรด400หัว เป็นต้น นอกจากนี้ ยังแบ่งเกรดตามลักษณะภายนอกอีกด้วย โดยรวมแล้ว ยาตัวนี้จะมีการแบ่งเกรดออกมา มากถึง13เกรดด้วยกัน


            นอกจากนี้ ยังมีซานชีชนิดอื่นอีก คือ 菊叶三七และ景天三七 ซึ่งเป็นพืชคนละชนิดกัน ซึ่งจะมีสรรพคุณที่เหมือนกันคือ หยุดเลือดสลายคั่ง แต่สรรพคุณรอง และรส ที่ต่างกันออกไป จะขอเอาทั้งสองตัวนี้เขียนไว้ที่ใต้สุดของบทความ
             เอาละมาต่อที่พระเอกของเราในบทความนี้


                                                                         三七 ซานชี


                                                               มีรสหวานอมขม ฤทธิ์อุ่น


.                                                       วิ่งเข้าเส้นลมปราณ ตับ และ กระเพาะ


                      มีสรรพคุณคือ
                                                หยุดเลือดสลายการคั่ง     ลดบวมระงับปวด


                      ใช้ในการรักษาคือ

       1.ไอเป็นเลือด อาเจียรเป็นเลือด : ซานชีหวานอมขมฤทธิ์อุ่น วิ่งเข้าในระดับเลือด(血分) สรรพคุณเด่นในด้านหยุดเลือด ทั้งยังสลายและป้องกันการคั่ง จึงเป็นยาที่มีชื่อเสียงมากในทางระงับเลือดโดยไม่ทำให้เกิดมีการคั่งหลงเหลือเอาไว้ จึงเหมาะที่จะใช้สำหรับผู้ป่วยที่เลือดออกไม่ว่าจะภายนอกหรืออวัยวะภายใน ไม่ว่าจะมีการคั่งหรือไม่ สามารถใช้ได้หมด แต่สำหรับผู้ป่วยที่มีอาการคั่งอยู่ คงไม่มีตัวไหนเหมาะสมไปกว่าจะใช้ซานชีตัวนี้อีกแล้ว

        2. บิดถ่ายเป็นเลือด ตกเลือด เลือดออกขณะตั้งครรภ์ : สรรพคุณในการหยุดเลือดของซานชี ใช้ได้ดีโดยเฉพาะส่วนล่างของร่างกาย(ล่างสะดือลงมา) สามารถใช้เดี่ยว คือบดผงผสมน้ำซาวข้าว หรือผสมสาโท หรือในรายที่เสียเลือดมากก็ใช้ร่วมกับยากลุ่มบำรุงเลือดเข้าไป เช่นตำรับ 四物汤

        3. เลือดออกจากบาดแผลภายนอก : สามารถใช้ยาเดี่ยวบดเป็นผงพอกหรือจะเข้าตำรับพวกสลายคั่งหยุดเลือดหรือกลุ่มไหลเวียนเลือดระงับปวดก็ได้

        4. หกล้มฟกช้ำ บวมเขียว : สามารถใช้ยาเดี่ยวบดผงชงกับเหล้าเหลือง หรือจะเข้าตำรับก็ได้

        5. ฝีหนอง : ด้วยซานชีมีสรรพคุณในการสลายการคั่งลดปวด ทำให้เลือดไหลเวียนยุบบวม ทำให้เหมาะแก่การรักษาฝีหนองทุกระยะ เช่น ในระยะแรก จะช่วยทำให้ยุบสลายไป ในระยะท้ายจะช่วยในการยุบฝีและเสริมสร้างเนื้อเยื้อใหม่

        6. เจ็บท้องเจ็บหน้าอก : ซานชีมีฤทธิ์สลายการคั่งระงับปวด ไม่เพียงแต่จะรักษาการคั่งจากการตกกระทบกระแทกได้ดีแล้ว ยังสามารถรักษาอาการปวดบริเวณท้องและทรวงอกได้ด้วย ในปัจจุบัน ได้มีการนำซานชีมาใช้ในการรักษา เส้นเลือดหัวใจอุดตัน ตับอักเสบจากลิ่มเลือดอุดตัน
สมองขาดเลือด และหลอดเลือดในสมองแตก

      ปริมาณการใช้ซานชี
ต้ม.       3 - 10 กรัม แบ่งทานเช้าเย็น
ปั้นลูกกลอน-ยาผง-ชงดื่ม.   1 - 1.5 กรัม ทานวันละ 1 - 3 ครั้ง หากเป็นหนักให้ใช้ 3 - 6 กรัม
ใช้ภายนอกตามความเหมาะสม
 
     ข้อควรระวัง

1: ไม่ว่าจะส่วนไหนของซานชีที่เป็นส่วนใต้ดินใช้ได้หมด อย่าทิ้ง!!!!! เพียงแต่ฤทธิ์จะไม่ีดีเท่าส่วนรากแก้วอูมๆแค่นั้นเอง

2: ในยุคหลังๆมา แพทย์มักจะนิยามคำว่าซานชีว่า หยุดเลือดสลายคั่ง เพราะฉนั้นยังมียาตัวไหนที่มีสรรพคุณตัวนี้ ก็จะจับใส่คำว่าซานชีลงไปใช้เรียนชื่อยาตัวนั้นด้วยเช่นกัน โดยเป็นยาคนละชนิดกัน ทำให้หลายคนเข้าใจผิดว่ายาตัวนั้นๆคือซานชีพระเอกของเราในบทความนี้
    เช่น 菊叶三七  เป็นพืชที่อยู่ในวงศ์ทานตะวัน(Asteraceae) และ
           景天三七 เป็นพืชที่อยู่ในวงศ์กุหลาบหิน(Crassulaceae).
    ส่วนพระเอกของเราน้านนนนจะอยู่ในวงศ์เล็บครุฑ(Araliceae)

ส่วนสุดท้ายที่ติดเอาไว้แต่ตอนต้นนะครับ

1. 菊叶三七 จวี๋เย่ซานชี มีชื่อหล่อๆว่า Gynura segetum (Lour.) Merr. โดยยาตัวนี้จะใช้ทั้งต้น รสหวานอมขม ฤทธิ์กลาง สรรพคุณ หยุดเลือดสลายคั่ง ลดบวมต้านอักเสบ ปริมาณใช้เหมือนซานชี
2. 景天三七 จิ่งเทียนซานชี มีชื่อเท่ๆว่า Sedum aizoon L. ใช้ทั้งต้นเช่นกัน มีรสหวานอมเปรี้ยว ฤทธิ์กลาง มีสรรพคุณคือ หยุดเลือดสลายคั่ง บำรุงเลือดสงบจิตประสาท ปริมาณใช้ ทั้งต้น 15-30 กรัม ถ้าใช้เฉพาะราก 6-10 กรัม